fbpx
เฮลท์แลบ คลินิกเทคนิคการแพทย์ บริการตรวจสุขภาพ ตรวจเลือด ตรวจปัสสาวะ
Follow us :
240628 Cystatin C

ความสำคัญของ Cystatin C ในผู้ป่วยโรคไตเรื้อรัง

วันนี้เรามาพูดถึงโรคไต โรคที่มีสถิติการเกิดมากขึ้นคู่ขนานกับจำนวนผู้ป่วยโรคกลุ่ม NCDs ที่มีมากขึ้น เช่นกัน แล้วโรคนี้มันสัมพันธ์กับ Cystatin C อย่างไร วันนี้เราจะมาทำความเข้าใจเรื่องนี้กันค่ะ

โรคไต

เป็นโรคที่พบได้บ่อยอีกโรคหนึ่งนะคะ พบมีจำนวนเพิ่มขึ้นอย่างต่อเนื่อง โดยแบ่งออกเป็น 2 กลุ่มใหญ่ คือโรคไตเฉียบพลัน และโรคไตเรื้อรัง โดยปัจจัยเสี่ยงของโรคไตเรื้อรังส่วนใหญ่มาจากโรคกลุ่ม NCDs โดยเฉพาะ โรคเบาหวาน โรคความดันโลหิตสูง โรคอ้วน ไขมันในเลือดสูง และพบได้มากขึ้นกับผู้ป่วยที่อายุมากกว่า 60 ปี

Cystatin C

คือโปรตีนที่มีขนาดเล็กมากที่อยู่ในเลือด จึงถูกกรองโดยไต จึงถูกใช้เป็นตัวชี้วัดการทำงานของไตได้ พบได้ทั้งในเนื้อเยื่อและของเหลวต่างๆ ในร่างกาย มีหน้าที่ป้องกันเนื้อเยื่อเกี่ยวพัน (connective tissue) จากการทำลายโดยเอนไซม์ที่ทำงานภายในเซลล์ต่างๆ และมีบทบาทในการป้องกันการติดเชื้อแบคทีเรียและไวรัสค่ะ ในคนปกติ Cystatin C จะถูกปล่อยสู่กระแสเลือดในปริมาณคงที่และถูกกรองผ่าน glomerulus ที่ไตโดยจะไม่กลับเข้าไปในกระแสเลือดอีก เพราะฉะนั้นหากความสามารถในการทำงานของไตและการกรองของ glomerulus ลดลง จึงพบระดับ Cystatin C ในเลือดจะสูงขึ้น หรือบอกได้ว่าการทำงานของไตแย่ลงนั่นเอง

เปรียบเทียบการใช้ Cystatin C และ Creatinine สำหรับประเมินโรคไตในระยะเริ่มต้น

ในการประเมินความเสื่อมของไตในผู้ป่วยโรคไตเรื้อรัง ได้มีการนำค่า eGFR (estimated Glomerular Filtration Rate ) มาใช้ ซึ่งค่า eGFR ได้มาจากการคำนวณค่า Creatinine จากการตรวจวิเคราะห์ แต่เนื่องจากค่า Creatinine มีปัจจัยหลายอย่างที่ส่งผลต่อค่า Creatinine ที่อาจจะไม่ใช่แค่เพียงการกรองของไตที่มีประสิทธิภาพลดลงเท่านั้น แต่อาจจะเกิดจากปัจจัยอื่น ๆ เช่น มวลกล้ามเนื้อที่มาก หรือน้อยเกินไป อาหารบางชนิดที่มีโปรตีนสูง รวมไปถึงยาที่ใช้ในการรักษา และสภาพร่างกายในขณะที่ตรวจเลือด นอกจากนี้ยังมีปัจจัยเรื่อง อายุ เชื้อชาติ เพศ ก็ส่งผลต่อค่า Creatinine ได้ และทำให้ค่า eGFR ที่คำนวณออกมาความถูกต้องลดลงจากปัจจัยเหล่านี้

ในขณะที่ค่า Cystatin C ที่ได้จากการตรวจวิเคราะห์ เป็นค่าที่มีการถูกรบกวนน้อยกว่า แต่ก็ใช่ว่าจะไม่มีนะคะ แล้วอะไรบ้างที่รบกวนค่า Cystatin C นั่นก็คือ คนอ้วน มี BMI สูง คนที่มีการอักเสบภายในร่างกาย ติดเชื้อแบคทีเรีย หรือไวรัส ผู้ที่มีปัญหาเรื่องไทรอยด์ ผู้ที่สูบบุหรี่ หรือผู้ที่กินยากลุ่มสเตียรอยด์อยู่ จึงทำให้ Cystatin C นั้นดูเหมือนจะเป็น marker สำหรับโรคไตเรื้อรังได้ดีกว่า Creatinine ในการบ่งชี้โรคไตในระยะเริ่มต้น โดยมีความแม่นยำและมีความไว ในทางคลินิกต่อการตรวจการทำงานของไต และมีความสัมพันธ์ กับ eGFR มากกว่า Creatinine จากปัจจัยที่รบกวนน้อยกว่านั่นเอง ในผู้ป่วยไตระยะเริ่มต้นบางราย กว่าจะพบค่า Creatinine จะผิดปกติ พบว่าไตเสียหายไปแล้วกว่า 50% เพราะฉะนั้นในผู้ที่พบ Cystatin C สูงในเลือดจึงแสดงถึงการทำงานของไตเสื่อม ไปพร้อมกับค่า eGFR จะลดลง

อย่างไรก็ตาม การใช้ค่า Cystatin C เพียงอย่างเดียวอาจทำให้เกิดความคลาดเคลื่อนได้ในผู้ป่วยบางกลุ่ม จากปัจจัยที่ระบุข้างต้นว่าสามารถรบกวนค่า Cystatin C ได้ เช่น ผู้ป่วยกลุ่มที่มีภาวะอ้วน มีการอักเสบ มีการใช้สเตียรอยด์ หรือผู้ที่มีความผิดปกติของต่อมไทรอยด์ ซึ่งอาจส่งผลกระทบต่อการทำนายระดับการทำงานของไตได้สูง หรือต่ำเกินจริง นอกจากนี้ค่าใช้จ่ายในการตรวจ Cystatin C ยังสูงกว่า Creatinine มาก จึงอาจจะทำให้ไม่ได้ง่ายนักในการที่จะใช้ Cystatin C ประเมินทดแทน Creatinine

ดังนั้นจึงควรพิจารณาใช้ค่า Cystatin C ร่วมกับ Creatinine ในสูตรสมการที่มีข้อมูลการศึกษา CKD-EPI eGFRcr-cys เพื่อให้ได้ผลลัพธ์ที่แม่นยำมากขึ้นในการตรวจติดตามการรักษาโรคไตเสื่อมเรื้อรังค่ะ ซึ่งทั้งนี้ขึ้นอยู่กับการพิจารณาและดุลยพินิจของแพทย์ร่วมด้วย

สิ่งหนึ่งที่อยากจะฝากถึงหลาย ๆ ท่านที่มีความต้องการตรวจและทราบค่า eGFR นะคะ เนื่องจากค่า eGFR นั้นได้ถูกนำมาเพื่อประเมินการทำงานของไต ความเสื่อมของไตในผู้ป่วยโรคไต หรือมีพยาธิสภาพที่ไตเป็นหลัก ไม่ได้แนะนำให้นำมาใช้ในผู้ที่ไม่ได้มีปัญหา หรือพยาธิสภาพที่ไตนะคะ ทำให้เรามักจะเจอปัญหาในผู้ที่มาเช็กสุขภาพแล้วมีความต้องการทราบค่า eGFR นี้ ในบางคนที่ค่า eGFR ต่ำ แต่ยังไม่ได้มีปัญหาโรคไต เกิดความวิตกกังวลหลังทราบผล ต้องทำการอธิบายและทำความเข้าใจในส่วนนี้กันเยอะมาก ทั้ง ๆ ที่ยังไม่ได้เป็นโรคไตใด ๆ

เพราะฉะนั้นหากคุณยังไม่ได้มีพยาธิสภาพที่ไต ไม่มีความจำเป็นที่จะตรวจ eGFR นะคะ ให้ผู้ที่เค้ามีพยาธิสภาพ หรือป่วยเป็นโรคไตตรวจเพื่อติดตามผลการรักษา ประเมินโรคกันเถอะนะคะ

ติดต่อสอบถาม หรือ นัดหมายได้ที่

มหาชัย ทีแอลซี สาขา มหาชัย
เฮลท์แลป สาขา อ่อนนุช
เฮลท์แลป สาขา หัวหิน
นุชรัตน์เฮลท์แลป สาขา หัวนา

บทความที่เกี่ยวข้อง

บทความยอดนิยม

มหาชัย ทีแอลซี สาขา มหาชัย
เฮลท์แลป สาขา อ่อนนุช
เฮลท์แลป สาขา หัวหิน
นุชรัตน์เฮลท์แลป สาขา หัวนา
เลือกช่องทางนัดหมาย
MAHACHAI TLC MAHACHAI BRANCH
HEALTH LAB HUA HIN BRANCH
NUTRAT HEALTH LAB (HUA NA – SOI 112)
Appointment
HEALTH LAB ON NUT BRANCH

You cannot copy content of this page