ภูมิแพ้ (Allergy)

คือ ภาวะที่เกิดจากการตอบสนองของร่างกายต่อสารกระตุ้นที่ในสภาวะปกติไม่ก่อให้เกิดอันตรายต่อร่างกายคนทั่วไป เป็นหนึ่งในภาวะเรื้อรังที่พบมากที่สุดทั่วไทย สารกระตุ้นนั้นๆ เช่น ไรฝุ่น นมวัว ละอองเกสร  แต่สำหรับผู้ที่เป็นภูมิแพ้แล้วการสัมผัสหรือสูดดมสารเหล่านี้เข้าไปก่อให้เกิดการตอบสนองที่ผิดปกติ ทำให้เกิดการอักเสบในอวัยวะที่สัมผัสกับสารก่อภูมิแพ้ (Allergen) นั่นเอง สามารถพบประชากรที่เป็นภูมิแพ้ได้ทั่วโลกและมีแนวโน้มเพิ่มสูงขึ้นอีกในอนาคต ส่วนในประเทศไทยเรามีผู้ป่วยภูมิแพ้ประมาณ 10-15 ล้านคน และมีแนวโน้มเพิ่มขึ้น 3-4 เท่าภายใน 5 ปี เริ่มเกิดขึ้นได้ตั้งแต่วัยทารก เด็กเล็ก ไปจนตลอดชีวิต

ภูมิแพ้ที่พบมากที่สุดในเด็กไทย

  • ภูมิแพ้อากาศประมาณ 40%
  • โรคหอบหืดประมาณ 13%
  • ภูมิแพ้ผิวหนังประมาณ 10-15%

ภูมิแพ้ยอดฮิตในคนไทย

  • ภูมิแพ้อากาศ
  • ภูมิแพ้ผิวหนัง
  • ภูมิแพ้อาหาร
  • ภูมิแพ้ยา

 

สาเหตุของโรคภูมิแพ้

  1. เกิดจากพันธุกรรม ถ้าพ่อหรือแม่เป็นโรคภูมิแพ้ ลูกจะมีโอกาสเป็นโรคภูมิแพ้ได้ง่ายขึ้นเมื่อได้รับสารก่อภูมิแพ้ต่อเนื่องเป็นระยะเวลานาน จนกระทั่งร่างกายสร้างภูมิคุ้มกันต่อสารชนิดนั้นๆ
  1. เกิดจากสิ่งแวดล้อม การป่วยหรือติดเชื้อซ้ำเป็นระยะเวลานานหรือสารอื่นจากภายนอกตกค้างอยู่ในร่างกายหรือสัมผัสร่างกาย โดยร่างกายไม่สามารถกำจัดออกได้หมดเป็นระยะเวลานาน จนกระทั่งร่างกายสร้างภูมิคุ้มกันต่อสารชนิดนั้น

สาเหตุสำคัญอีกประการหนึ่งคือลักษณะการเลี้ยงดู บางคนแทบไม่ให้บุตรหลานได้สัมผัสกับสารอื่นๆตามธรรมชาติในสิ่งแวดล้อมเลย (ประคบประหงมกันจนเกินไป) ทั้งยังไม่เคยเสริมสร้างร่างกายให้แข็งแรง ทั้งยังพึ่งยาปฏิชีวนะและยาอื่นๆมากเกินไป ทำให้ร่างกายไม่มีภูมิต้านทานของตนเองต่อสารหรือเชื้อโรคดังกล่าว ร่างกายจึงไม่สามารถกำจัดสารหรือเชื้อโรคเหล่านี้ได้หมด เกิดการกลับมาเป็นซ้ำอีกบ่อยครั้งเป็นระยะเวลานาน จนกระทั่งร่างกายสร้างภูมิคุ้มกันต่อสารกระตุ้นชนิดนั้นๆ ในบางคนเกิดอาการแพ้ต่อสารต่างๆในชีวิตประจำวัน ทำให้ได้รับตัวกระตุ้นมากมายก่อให้เกิดปฏิกิริยาภูมิแพ้เพิ่มมากขึ้นเรื่อยๆ จนกระทั่งภูมิคุ้มกันที่ร่างกายสร้างขึ้นมีปฏิกิริยาต่อเนื้อเยื่อของตนเองจนพัฒนาไปเป็น โรคภูมิคุ้มกันทำลายตัวเองหรือโรคแพ้ภูมิตัวเอง (SLE)

การแบ่งชนิดของภูมิแพ้

  • แบ่งตามระบบร่างกายได้เป็น 5 กลุ่ม
  1. โรคภูมิแพ้ทางเดินหายใจ (Asthma)
  2. โรคโพรงจมูกอักเสบจากภูมิแพ้หรือโรคแพ้อากาศ (Allergic rhinitis)
  3. โรคภูมิแพ้ทางผิวหนัง (Allergic skin disease)
  4. โรคภูมิแพ้ทางตา (Eye Allergy)
  5. โรคภูมิแพ้ชนิดรุนแรงที่มีอาการหลายระบบ (Anaphylaxis)

 

  • ชนิดของโรคภูมิแพ้แบ่งตามช่วงเวลาได้เป็น 2 กลุ่ม
  1. โรคภูมิแพ้ชนิดเป็นตามฤดูกาล
  2. โรคภูมิแพ้ชนิดเป็นตลอดเวลา

 

สารก่อภูมิแพ้เข้าสู่ระบบต่างๆ ก่อให้เกิดอาการอะไรบ้าง

สารก่อภูมิแพ้เข้าสู่ร่างกายโดยทางเดินหายใจ ตั้งแต่ จมูก คอ หลอดลมลงไปถึงปอด ทำให้เกิดอาการเป็นหวัด คัดจมูก น้ำมูกไหล จาม เรียกว่า โรคแพ้อากาศ ผู้ป่วยมีอาการคันคอ เจ็บคอ ไอมาก หากมีอาการหลอดลมตีบตัน หายใจลำบาก เรียกว่า โรคหอบหืด

สารก่อภูมิแพ้เข้าสู่ร่างกายโดยทางผิวหนัง ทำให้เกิดผื่นคันอักเสบ เป็นลมพิษ มีน้ำเหลืองไหล เป็นตุ่มผุพอง เรียกว่า โรคผื่นแพ้

สารก่อภูมิแพ้เข้าสู่ร่างกายโดยทางเดินอาหาร ทำให้เกิดอาการคันปาก คันคอ มีผื่นคันที่ผิวหนัง เป็นลมพิษ ปวดท้อง ท้องอืด ท้องเสีย อาหารไม่ย่อย คลื่นไส้ อาเจียน มีแผลร้อนในในปาก เรียกว่า โรคแพ้อาหาร

สารก่อภูมิแพ้เข้าสู่ร่างกายโดนทางตา ทำให้คันตา แสบตา น้ำตาไหล ตาสู้แสงไม่ได้ เยื่อบุตาแดงบวมและอักเสบ เรียก โรคภูมิแพ้ที่ตา